Πηγή: http://www.e-marathon.gr
Παναγία η Μεσοσπορίτισσα
Ο ιερός ναός της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας βρίσκεται στη ΝΔ άκρη του Μεγάλου Έλους. Εορτάζεται στις 21 Νοεμβρίου, των Εισοδίων της Θεοτόκου. Από πλευράς τεχνοτροπίας, προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση η οροφή του ναού που αποτελείται από λεπτούς ξύλινους κορμούς. Δίπλα στο ναό βρέθηκαν τα λείψανα του τροπαίου της μάχης του Μαραθώνα, χτισμένα μέσα σ’ένα πύργο, από τον καιρό του Μεσαίωνα.
Το κτήμα Μπενάκη
Στη λεωφόρο Κάτω Σουλίου, σε απόσταση περίπου 4 χλμ. από το Μαραθώνα, βρίσκονται το κτήμα και η επιβλητική έπαυλη Μπενάκη. Το κτήμα κάποτε έφτανε μέχρι το Λιμικό (Ραμνούντα). Αγοράστηκε το 1911 από τον τότε Υπουργό Εθνικής Οικονομίας Εμμ. Μπενάκη και είχε έκταση 30.000 στρέμματα. Σήμερα έχει έκταση 2.500 στρέμματα και ανήκει στο Ίδρυμα του Μουσείου Μπενάκη (από το 1962). Ο πρώτος ιδιοκτήτης του κτήματος ήταν ο πρίγκηπας Κατακουζινός, ο οποίος το αγόρασε από τον Ομέρ Πασά. Το 1836 ο Κατακουζινός έδωσε το κτήμα ως προίκα στη θυγατέρα του Ελπίδα, για το γάμο της με τον Σκαρλάτο Σούτσο. Από τους κληρονόμους του Αλέξ. Σούτσου αγόρασε το κτήμα ο Εμμ. Μπενάκης. Οι παλιότεροι αναγνωρίζουν τη συμβολή του κτήματος Μπενάκη στην επιβίωση της περιοχής σε δύσκολες εποχές.
Μουσεία
Αρχαιολογικό Μουσείο Μαραθώνα
Στο χώρο των ανασκαφών του Βρανά στο Μαραθώνα, κοντά στο μεσοελλαδικό νεκροταφείο, στους πρόποδες του βουνού Αγριελίκι, βρίσκεται το Μουσείο Μαραθώνα. Κατασκευάστηκε με δαπάνη του φιλάρχαιου επιχειρηματία Ευγένιου Παναγόπουλου, εγκαινιάστηκε τον Ιούλιο του 1975 και φιλοξενεί ευρήματα των ανασκαφών της ευρύτερης περιοχής.
Κέντρο Προβολής Μαραθωνίου Δρόμου (Μουσείο Μαραθωνίου Δρόμου)
Η ιστορία του Μαραθωνίου Δρόμου, του πλέον ταυτισμένου με το πνεύμα του Ολυμπισμού αγωνίσματος, στεγάζεται στο Κέντρο Προβολής Μαραθωνίου Δρόμου, το οποίο βρίσκεται στο νεοκλασικό κτίριο του πρώην 1ου Δημοτικού Σχολείου Μαραθώνα που ανακαινίστηκε και μετατράπηκε σε Πολιτιστικό Κέντρο για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004.
Το Μουσείο Μαραθωνίου Δρόμου – Κέντρο Προβολής Μαραθωνίου Δρόμου στεγάζει μόνιμα την έκθεση «Ολυμπιακοί Μαραθώνιοι». Μια έκθεση του Ολυμπιακού Μουσείου της Λωζάνης – δωρεά προς το Δήμο Μαραθώνα – που αποτελείται από κείμενα και φωτογραφίες, μέσα από τα οποία παρουσιάζεται η ιστορία των Ολυμπιακών Μαραθωνίων. Επίσης, στεγάζονται μικρότερες θεματικές ενότητες που αναφέρονται στους Ολυμπιονίκες, τους Μαραθώνιους Πόλεων, τις γυναίκες στο Μαραθώνιο, τον εξοπλισμό του Μαραθωνοδρόμου.
Το Κέντρο Προβολής Μαραθωνίου Δρόμου από απλή φωτογραφική έκθεση έχει μετατραπεί σε ένα μοναδικό αθλητικό μουσείο, το σπίτι του Μαραθωνίου Δρόμου όπου ήδη φιλοξενούνται οι συλλογές των μεγάλων μας αθλητών: Στέλιου Κυριακίδη, Χρήστου Βαρτζάκη, Μαρίας Πολύζου ,Τάκη Σκουλή, Νίκου Πολιά, Σπύρου Ανδριόπουλου, Μιχάλη Κούση, Χρήστου Σωτηρόπουλου, Θανάση Ραγάζου και Παναγιώτας Νικολακοπούλου- Λουβή. Επίσης μετά την ευγενική προσφορά της οικογένειας του βαλκανιονίκη –ειρηνιστή Γρηγόρη Λαμπράκη φιλοξενούνται σε ειδικό χώρο όλο το αρχειακό υλικό που αφορά στην «δράση» της ζωής του και στην αθλητική του πορεία.
Επιπλέον, στο Κέντρο Προβολής Μαραθωνίου Δρόμου φυλάσσεται η Μαραθώνια φλόγα σ’ έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο, η οποία άναψε για πρώτη φόρα στις 3 Νοεμβρίου 2007 στα πλαίσια τελετής η οποία έλαβε χώρα στον Τύμβο του Μαραθώνα.
Μουσείο ΕΥΔΑΠ
Βρίσκεται στο χώρο της τεχνητής λίμνης του Μαραθώνα και φιλοξενεί εκθέματα και ντοκουμέντα από την ανέγερση του φράγματος και τους παλαιότερους χρόνους λειτουργίας του.
Αθλητικοί Χώροι
Το Στάδιο Μαραθώνα
Αμέσως μετά την αφετηρία Μαραθωνίου Δρόμου βρίσκεται το Στάδιο του Μαραθώνα, το οποίο χτίστηκε στη θέση του παλαιού Σταδίου. Το έργο της ανάπλασης της αφετηρίας του Μαραθωνίου Δρόμου και του Σταδίου ολοκληρώθηκε πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004
Η αφετηρία του Μαραθωνίου Δρόμου
Η αφετηρία του Μαραθωνίου Δρόμου βρίσκεται έξω από το Στάδιο του Μαραθώνα και πρόκειται για υπερσύγχρονο Ολυμπιακό έργο. Στον ίδιο χώρο βρίσκεται και ο βωμός που φιλοξενήθηκε και διανυκτέρευσε η Ολυμπιακή Φλόγα. Η εκκίνηση του Μαραθωνίου αγωνίσματος δίνεται από εδώ και καταλήγει στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Η ιστορική κλασική διαδρομή έχει καθιερωθεί από το 1924 στα 42.195 μ. Ο Μαραθώνιος έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα, όταν ένας αγγελιοφόρος έτρεξε περίπου 41 χιλιόμετρα από το Μαραθώνα μέχρι την Αθήνα για να ανακοινώσει τη νίκη των Ελλήνων κατά των Περσών στη μάχη του Μαραθώνα. Ο Μαραθώνιος Δρόμος έχει ιδιαίτερη σημασία στην Ελλάδα, όχι μόνο διότι συμβολίζει την ελληνική ιστορία, αλλά και γιατί στον πρώτο σύγχρονο Μαραθώνιο των αγώνων του 1896, ο πρώτος χρυσός Ολυμπιονίκης ήταν ο Έλληνας Σπύρος Λούης.
Ολυμπιακό Κωπηλατοδρόμιο
Αξιόλογο Ολυμπιακό έργο που φιλοξένησε κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 δυο Ολυμπιακά αθλήματα, την κωπηλασία και το κανόε-καγιάκ. Το Ολυμπιακό Κωπηλατοδρόμιο Σχινιά-Μαραθώνα διαθέτει: Κτίριο εξυπηρέτησης αθλητών, κουζίνα, χώρο εστίασης αθλητών, χώρο συγκέντρωσης ομάδων, ζύγιση αθλητών, ιατρείο αθλητών, φυσιοθεραπεία, massage, τέσσερα δωμάτια για έλεγχο αντιτόπινγκ και τριάντα δύο δωμάτια ξεκούρασης αθλητών, καθώς και άνετους χώρους στάθμευσης και μετεπιβίβασης και θέσεις προσβάσιμες σε χειριστές αμαξιδίων.
Φυσικές Ομορφιές
Το φαράγγι της Οινόης
Το φαράγγι της Οινόης αποτελεί μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, μοναδικό στην Αττική. Συνδυάζει την εξαίρετη φυσική ομορφιά ενός κατάφυτου φαραγγιού που το διασχίζει ο Χάραδρος, με κρυστάλλινες πηγές και μικρές λιμνούλες, αλλά αποτελεί και έναν τόπο ιδιαίτερου ιστορικού ενδιαφέροντος. Εδώ βρίσκονται το σπήλαιο του Πανός, τα ερείπια του μεσαιωνικού πύργου, το πύθιο αλλά και τα ερείπια του αγροκτήματος του Ηρώδου του Αττικού (Μάνδρα της Γριάς) και όμορφα χριστιανικά εκκλησάκια.
Το σπήλαιο του Πανός
Η περιοχή του Μαραθώνα στην αρχαιότητα αποτελούνταν από 4 δήμους που συνιστούσαν την περίφημη τετράπολη (Μαραθώνας, Οινόη, Προβάλινθος και Τρικόρυνθος). Στην ακρόπολη της Οινόης, όπως αναφέρει ο Παυσανίας (Αττικά 38,7), «ολίγον απώτερου του πεδίου, Πανός εστίν όρος και σπήλαιον θεάς». Η είσοδος του σπηλαίου, συνεχίζει ο Παυσανίας, είναι στενή, αλλά όταν μπαίνεις, βλέπεις δωμάτια και λουτρά και βράχια σε σχήμα κατσικιών. Το σπήλαιο βρίσκεται 3 χλμ. δυτικά του σημερινού Μαραθώνα σε υψόμετρο 118 μ., νότια της αρχαίας χαράδρας του μικρού ποταμού που πηγάζει από τις πλαγιές του Πεντελικού και χύνεται στον κόλπο του Μαραθώνα. Το σπήλαιο έχει δύο εισόδους και το κοίλωμά του έχει μήκος 75 μ. και πλάτος 15 μ. Μέσα στο σπήλαιο σχηματίζονται 5 μεγάλες αίθουσες με σταλακτίτες και σταλαγμίτες σε αποχρώσεις λευκού, γαλάζιου και κόκκινου χρώματος. Το σπήλαιο ερευνήθηκε μερικώς το 1958 και από τότε παραμένει κλειστό.
Μακαρία πηγή
Ο Παυσανίας αναφέρει στην περιγραφή του της περιοχής του Μαραθώνα και την πηγή Μακαρία και καταλήγει: «Εδώ, η Μακαρία, κόρη της Δηιάνειρας και του Ηρακλέους, σφάκτηκε μόνη της κι έτσι έγινε δυνατόν στους Αθηναίους να νικήσουν στον πόλεμο και στην πηγή να πάρει το όνομά της». Η αρχαία Μακαρία είναι η μεγάλη πηγή (Μεγάλο Μάτι) που αναβλύζει και σήμερα πλάι στο δρόμο Μπέη-Κάτω Σουλίου, στο βορειοανατολικό άκρο της πεδιάδας, κάτω από το βουνό Σταυροκοράκι. Κάποτε από τα πλούσια νερά της υδρευόταν η Αθήνα, όπως είναι φανερό από το αντλιοστάσιο που βρίσκεται εκεί. Στη γερμανική κατοχή προστατευόταν από φρουρά. Σώζεται ακόμη απείραχτο το μικρό οχυρό για το φρουρό του κατοχικού στρατού. Σήμερα τα νερά της εμπλουτίζουν το στίβο του Ολυμπιακού Κωπηλατοδρομίου.
Εθνικό Πάρκο Σχινιά
Το δάσος του Σχινιά Μαραθώνα βρίσκεται στο βορειοανατολικό τμήμα της Αττικής, σε απόσταση 45χλμ. από την Αθήνα, και καταλαμβάνει την παραλιακή ζώνη της περιοχής μήκους 3χλμ και πλάτους 450μ.περίπου. Βόρεια και ανατολικά του δάσους εκτείνεται το έλος του Μαραθώνα και πέρα από το έλος υπάρχουν καλλιέργειες και λοφοειδείς ασβεστολιθικοί σχηματισμοί καλυπτόμενοι από θάμνους και φρύγανα. Δυτικά εκτείνεται η πεδιάδα του Μαραθώνα.
Η περιοχή περιλαμβάνει μία ποικιλία βιότοπων και υγροβιότοπων οι οποίοι είναι μοναδικοί για την Αττική και σπάνιοι για τον Ελλαδικό χώρο. Σε μικρή σχετικά έκταση συνυπάρχουν η βλάστηση των αμμωδών παραλίων, το δάσος της Pinuspinea – P . halepensis , η βλάστηση των υγροβιότοπων (με γλυκά και υφάλμυρα νερά) και η θαμνώδεις βλάστηση των γύρωθεν λόφων.
Επίσης, αξίζει να σημειωθεί η ύπαρξη στην περιοχή μιας πλούσιας πανίδας (κυρίως ορνιθοπανίδα).
Η περιοχή του Σχινιά ακόμη και σήμερα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από οικολογική άποψη, αφενός λόγω της ποικιλίας και σπανιότητας των βιότοπων και υγροβιότοπων της και αφετέρου γιατί έχει έντονα υποβαθμιστεί και κινδυνεύει να καταστραφεί εντελώς από τις συνεχιζόμενες με αυξανόμενο ρυθμό ανθρώπινες επεμβάσεις.
Πηγή: www.marathon.gr
